{"id":5887,"date":"2026-02-12T15:04:45","date_gmt":"2026-02-12T15:04:45","guid":{"rendered":"https:\/\/worksol.pl\/blog\/?p=5887"},"modified":"2026-02-17T16:41:51","modified_gmt":"2026-02-17T16:41:51","slug":"retno-dla-migrantow-chce-byc-jak-starsza-siostra","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/worksol.pl\/blog\/retno-dla-migrantow-chce-byc-jak-starsza-siostra\/","title":{"rendered":"Retno: Dla migrant\u00f3w chc\u0119 by\u0107 jak starsza siostra"},"content":{"rendered":"<p data-start=\"127\" data-end=\"505\"><strong>Pozna\u0142em Retno jako osob\u0119 spokojn\u0105, uwa\u017cn\u0105 i niezwykle konkretn\u0105. Historia, kt\u00f3r\u0105 opowiada, nie jest ckliwym obrazem prywatnych wybor\u00f3w, lecz szczer\u0105 refleksj\u0105 nad drog\u0105 zawodow\u0105, do\u015bwiadczeniem migracyjnym i odpowiedzialno\u015bci\u0105 wobec innych. To w\u0142a\u015bnie ta perspektywa sprawia, \u017ce jej do\u015bwiadczenie jest wyj\u0105tkowo warto\u015bciowe z punktu widzenia HR \u2013 a jednocze\u015bnie bardzo ludzkie.<\/strong><\/p>\n<h3 data-start=\"507\" data-end=\"550\">Droga do Polski: migracja bez upi\u0119ksze\u0144<\/h3>\n<p data-start=\"551\" data-end=\"810\">Retno pochodzi z Indonezji. Do Europy przeprowadzi\u0142a si\u0119 kilka lat temu, a przez d\u0142u\u017cszy czas jej \u017cycie toczy\u0142o si\u0119 \u201epomi\u0119dzy\u201d \u2013 mi\u0119dzy Czechami a Indonezj\u0105. Nie by\u0142a to klasyczna emigracja z jasno okre\u015blonym celem, lecz funkcjonowanie na styku dw\u00f3ch \u015bwiat\u00f3w.<\/p>\n<p data-start=\"812\" data-end=\"958\">Punkt zwrotny nadesz\u0142a wraz z pandemi\u0105. Powr\u00f3t do Indonezji z powod\u00f3w rodzinnych zbieg\u0142 si\u0119 w czasie z zamkni\u0119ciem granic i wstrzymaniem procedur.<\/p>\n<p data-start=\"960\" data-end=\"1057\">\u2013 By\u0142am na siebie z\u0142a, \u017ce wr\u00f3ci\u0142am, ale jednocze\u015bnie wiedzia\u0142am, \u017ce nie mia\u0142am wyboru \u2013 wspomina.<\/p>\n<p data-start=\"1059\" data-end=\"1308\">Zamiast biernie czeka\u0107, zacz\u0119\u0142a poszukiwa\u0107 realnych mo\u017cliwo\u015bci. Polska nie pojawi\u0142a si\u0119 w jej planach jako egzotyczna przygoda, lecz jako konkretna szansa \u2013 powr\u00f3t do Europy i stabilizacja zawodowa. Jeszcze przed przyjazdem rozpocz\u0119\u0142a przygotowania.<\/p>\n<p data-start=\"1310\" data-end=\"1454\">Podczas pandemii zapisa\u0142a si\u0119 na internetowy kurs j\u0119zyka polskiego organizowany przez Ambasad\u0119 RP w D\u017cakarcie, ucz\u0105c si\u0119 przez kilka miesi\u0119cy.<\/p>\n<p data-start=\"1456\" data-end=\"1589\">\u2013 Kiedy wyl\u0105dowa\u0142am w Polsce, m\u00f3wi\u0142am bardzo \u0142amanym polskim, ale ju\u017c potrafi\u0142am co\u015b powiedzie\u0107. To robi ogromn\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0119 \u2013 podkre\u015bla.<\/p>\n<h3 data-start=\"1591\" data-end=\"1631\">Adaptacja, kt\u00f3ra rozwija kompetencje<\/h3>\n<p data-start=\"1632\" data-end=\"1759\">Do\u015bwiadczenia z Czech sprawi\u0142y, \u017ce Polska nie by\u0142a dla niej kulturowym szokiem. Jedno jednak zaskoczy\u0142o j\u0105 bardzo pozytywnie.<\/p>\n<p data-start=\"1761\" data-end=\"1861\">\u2013 Polacy naprawd\u0119 doceniaj\u0105 wysi\u0142ek. Nawet je\u015bli m\u00f3wi\u0119 nieidealnie, widz\u0105, \u017ce si\u0119 staram \u2013 opowiada.<\/p>\n<blockquote>\n<p style=\"text-align: center;\" data-start=\"1761\" data-end=\"1861\"><strong>Szukasz pracownik\u00f3w z Indonezji dla swojej firmy: <a href=\"https:\/\/worksol.pl\/pl\/pracownicy-z-indonezji\/\">Skontaktuj si\u0119 z Worksol Group<\/a> <\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n<p data-start=\"1863\" data-end=\"2106\">To do\u015bwiadczenie sta\u0142o si\u0119 fundamentem jej obecnej pracy. Dzi\u015b Retno wspiera pracownik\u00f3w z Indonezji przyje\u017cd\u017caj\u0105cych do Polski. Jej rola nie ogranicza si\u0119 do formalnego \u201ewdra\u017cania\u201d, lecz polega na realnym towarzyszeniu w procesie adaptacji.<\/p>\n<p data-start=\"2108\" data-end=\"2391\">\u2013 Wiem, kim oni s\u0105. To ludzie, kt\u00f3rzy przyjechali tu walczy\u0107 o swoje rodziny. Je\u015bli pope\u0142niaj\u0105 b\u0142\u0119dy, nie wynika to z braku zaanga\u017cowania, lecz z tego, \u017ce czego\u015b nie wiedz\u0105 \u2013 m\u00f3wi. \u2013 Raczej nikt, kogo znam, nie przyjecha\u0142 tu, \u017ceby \u017ale pracowa\u0107. Trzeba im tylko pokaza\u0107, jak to robi\u0107.<\/p>\n<p data-start=\"2393\" data-end=\"2507\">Takie podej\u015bcie \u2013 pe\u0142ne empatii, a jednocze\u015bnie oparte na jasnych zasadach \u2013 idealnie wpisuje si\u0119 w nowoczesny HR.<\/p>\n<p data-start=\"2393\" data-end=\"2507\"><em>*Dalsza tre\u015b\u0107 artyku\u0142u znajduje si\u0119 pod obrazem<\/em><\/p>\n<p data-start=\"2393\" data-end=\"2507\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-5890 size-full\" src=\"https:\/\/worksol.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/whatsapp-image-2026-02-12-at-10.19.52-1-edited.jpeg\" alt=\"\" width=\"1536\" height=\"1536\" srcset=\"https:\/\/worksol.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/whatsapp-image-2026-02-12-at-10.19.52-1-edited.jpeg 1536w, https:\/\/worksol.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/whatsapp-image-2026-02-12-at-10.19.52-1-edited-300x300.jpeg 300w, https:\/\/worksol.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/whatsapp-image-2026-02-12-at-10.19.52-1-edited-1024x1024.jpeg 1024w, https:\/\/worksol.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/whatsapp-image-2026-02-12-at-10.19.52-1-edited-150x150.jpeg 150w, https:\/\/worksol.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/whatsapp-image-2026-02-12-at-10.19.52-1-edited-768x768.jpeg 768w, https:\/\/worksol.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/whatsapp-image-2026-02-12-at-10.19.52-1-edited-96x96.jpeg 96w\" sizes=\"(max-width: 1536px) 100vw, 1536px\" \/><\/p>\n<h2 data-start=\"109\" data-end=\"172\">Zima, \u015bmieci i aplikacje \u2013 prawdziwe wyzwania onboardingowe<\/h2>\n<p data-start=\"173\" data-end=\"279\">Pomoc Retno zaczyna si\u0119 od rzeczy najbardziej podstawowych. Pierwszym szokiem jest pogoda i surowa zima.<\/p>\n<p data-start=\"281\" data-end=\"571\">\u2013 Buty, kurtka, r\u0119kawiczki, czapka \u2013 trzeba dok\u0142adnie wyt\u0142umaczy\u0107, jak si\u0119 ubiera\u0107. Samo rozdanie odzie\u017cy roboczej nie wystarczy \u2013 m\u00f3wi. \u2013 Klimat w Indonezji jest niepor\u00f3wnywalnie cieplejszy ni\u017c w Polsce, dlatego upewniam si\u0119, \u017ce ka\u017cdy, kto tu przyje\u017cd\u017ca, nie b\u0119dzie zaskoczony polsk\u0105 zim\u0105.<\/p>\n<p data-start=\"573\" data-end=\"1116\">Kiedy rozmawiamy w okolicach K\u0119pna, wisz\u0105 nad nami ci\u0119\u017ckie \u015bnie\u017cne chmury, dachy bielej\u0105 od \u015bniegu, a wiatr przeszywa na wylot. Mo\u017cna sobie tylko wyobrazi\u0107, jak szokuj\u0105ce jest l\u0105dowanie we Wroc\u0142awiu, Poznaniu czy Warszawie w lutym \u2013 w D\u017cakarcie temperatury rzadko spadaj\u0105 poni\u017cej 22 stopni, a my nazywamy to wtedy \u201epe\u0142ni\u0105 lata\u201d. Sam kiedy\u015b wr\u00f3ci\u0142em w pa\u017adzierniku znad Morza \u015ar\u00f3dziemnego i musia\u0142em skroba\u0107 szyby na lotnisku. Tylko \u017ce ja mia\u0142em samoch\u00f3d i ciep\u0142e ubrania w domu. Imigrant przyje\u017cd\u017ca z tym, co zmie\u015bci\u0142 w walizce \u2013 i nic wi\u0119cej.<\/p>\n<p data-start=\"1118\" data-end=\"1266\">Kolejne wyzwania pojawiaj\u0105 si\u0119 w codziennym \u017cyciu: transport publiczny, do\u0142adowywanie telefonu, korzystanie z wielu r\u00f3\u017cnych aplikacji w telefonie.<\/p>\n<p data-start=\"1268\" data-end=\"1411\">\u2013 W Indonezji cz\u0119sto u\u017cywa si\u0119 jednej aplikacji do wszystkiego. Tutaj ka\u017cda funkcja dzia\u0142a osobno. To bywa bardzo frustruj\u0105ce \u2013 t\u0142umaczy Retno.<\/p>\n<p data-start=\"1413\" data-end=\"1751\">Jednym z najcz\u0119stszych problem\u00f3w okazuje si\u0119\u2026 segregacja \u015bmieci. W Indonezji nie jest to oczywiste, a w Polsce b\u0142\u0119dy mog\u0105 skutkowa\u0107 karami dla ca\u0142ej wsp\u00f3lnoty mieszkaniowej. Dlatego Retno stworzy\u0142a w\u0142asne katalogi i instrukcje \u2013 proste, wizualne tutoriale pokazuj\u0105ce kolory koszy, zasady segregacji i konsekwencje ich nieprzestrzegania.<\/p>\n<p data-start=\"1753\" data-end=\"1871\">\u2013 Je\u015bli nie wyt\u0142umaczysz tego wcze\u015bniej, ludzie ucz\u0105 si\u0119 na karach. A ja wol\u0119, \u017ceby uczyli si\u0119 bez stresu \u2013 podkre\u015bla.<\/p>\n<p data-start=\"1753\" data-end=\"1871\"><em>*Dalsza tre\u015b\u0107 artyku\u0142u znajduje si\u0119 pod obrazem<\/em><\/p>\n<figure id=\"attachment_5891\" aria-describedby=\"caption-attachment-5891\" style=\"width: 1536px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img decoding=\"async\" class=\"wp-image-5891 size-full\" src=\"https:\/\/worksol.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/image-1-1536x1031-1.webp\" alt=\"\" width=\"1536\" height=\"1031\" srcset=\"https:\/\/worksol.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/image-1-1536x1031-1.webp 1536w, https:\/\/worksol.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/image-1-1536x1031-1-300x201.webp 300w, https:\/\/worksol.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/image-1-1536x1031-1-1024x687.webp 1024w, https:\/\/worksol.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/image-1-1536x1031-1-768x516.webp 768w\" sizes=\"(max-width: 1536px) 100vw, 1536px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-5891\" class=\"wp-caption-text\"><strong><em>Jak wygl\u0105daj\u0105 wskaz\u00f3wki, kt\u00f3re Retno przygotowuje dla imigrant\u00f3w. Przyk\u0142ad: segregacja odpad\u00f3w<\/em><\/strong><\/figcaption><\/figure>\n<h2 data-start=\"123\" data-end=\"168\">R\u00f3\u017cnice kulturowe, kt\u00f3rych nie wida\u0107 w CV<\/h2>\n<p data-start=\"169\" data-end=\"488\">Retno zwraca uwag\u0119 r\u00f3wnie\u017c na mniej oczywiste r\u00f3\u017cnice kulturowe. W Indonezji du\u017c\u0105 rol\u0119 odgrywa hierarchia \u2013 wiek, p\u0142e\u0107, starsze\u0144stwo. Dlatego zespo\u0142owi zazwyczaj przewodzi najstarszy m\u0119\u017cczyzna i tego w\u0142a\u015bnie spodziewaj\u0105 si\u0119 (a czasem nawet oczekuj\u0105) migranci. Na miejscu mo\u017ce ich jednak czeka\u0107 swoisty szok kulturowy.<\/p>\n<p data-start=\"490\" data-end=\"651\">\u2013 Tutaj liderem zespo\u0142u mo\u017ce by\u0107 m\u0142odsza osoba albo m\u0142oda kobieta. Dla wielu os\u00f3b jest to trudne do zaakceptowania, je\u015bli nikt im tego nie wyt\u0142umaczy \u2013 t\u0142umaczy.<\/p>\n<p data-start=\"653\" data-end=\"997\">S\u0105 te\u017c drobne, lecz znacz\u0105ce r\u00f3\u017cnice w codziennym \u017cyciu: sucha \u0142azienka zamiast mokrej, wszechobecne w Polsce kapcie (w Indonezji u\u017cywane rzadko, g\u0142\u00f3wnie ze wzgl\u0119du na klimat), obowi\u0105zek przechodzenia przez jezdni\u0119 w wyznaczonych miejscach. Na pierwszy rzut oka to drobiazgi, ale w praktyce maj\u0105 du\u017cy wp\u0142yw na komfort i poczucie bezpiecze\u0144stwa.<\/p>\n<h2 data-start=\"999\" data-end=\"1049\">Flaki, \u017curek i szarlotka \u2013 adaptacja od kuchni<\/h2>\n<p data-start=\"1050\" data-end=\"1391\">Rozmowa z Retno nie by\u0142aby kompletna bez w\u0105tku jedzenia \u2013 w ko\u0144cu trudno pomin\u0105\u0107 kulinarn\u0105 stron\u0119 \u017cycia osoby, kt\u00f3ra wychowa\u0142a si\u0119 na innym kontynencie. Interesuje mnie, jakie polskie potrawy przypad\u0142y jej do gustu, bo nasza kuchnia potrafi by\u0107 specyficzna \u2013 nie ka\u017cdy Europejczyk j\u0105 polubi, a co dopiero kto\u015b z Azji Po\u0142udniowo-Wschodniej.<\/p>\n<p data-start=\"1393\" data-end=\"1507\">Pytam o ulubione danie, a Retno chwil\u0119 si\u0119 waha, zanim wybiera sw\u00f3j zestaw obiadowy: zup\u0119, drugie danie i deser.<\/p>\n<p data-start=\"1509\" data-end=\"1550\">\u2013 Uwielbiam flaczki \u2013 m\u00f3wi bez namys\u0142u.<\/p>\n<p data-start=\"1552\" data-end=\"1859\">Jej wyb\u00f3r mnie zaskakuje. Flaczki \u2013 cho\u0107 popularne w Polsce \u2013 bywaj\u0105 dla wielu os\u00f3b polaryzuj\u0105ce. Okazuje si\u0119 jednak, \u017ce w kuchni indonezyjskiej r\u00f3wnie\u017c spo\u017cywa si\u0119 potrawy z podrob\u00f3w. Co wi\u0119cej, jedno z tych da\u0144, zwane <em data-start=\"1772\" data-end=\"1779\">babat<\/em>, przygotowuje si\u0119 z \u017co\u0142\u0105dk\u00f3w wo\u0142owych \u2013 dok\u0142adnie tak samo jak nasze flaczki.<\/p>\n<p data-start=\"1552\" data-end=\"1859\"><em>*Dalsza tre\u015b\u0107 artyku\u0142u znajduje si\u0119 pod obrazem<\/em><\/p>\n<p data-start=\"1552\" data-end=\"1859\"><img decoding=\"async\" class=\"alignleft wp-image-5892 size-full\" src=\"https:\/\/worksol.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Retno-z-Worksol-Group.webp\" alt=\"\" width=\"1000\" height=\"1333\" srcset=\"https:\/\/worksol.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Retno-z-Worksol-Group.webp 1000w, https:\/\/worksol.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Retno-z-Worksol-Group-225x300.webp 225w, https:\/\/worksol.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Retno-z-Worksol-Group-768x1024.webp 768w\" sizes=\"(max-width: 1000px) 100vw, 1000px\" \/><\/p>\n<p data-start=\"118\" data-end=\"351\">Retno lubi tak\u017ce \u017curek, a przy okazji uczy si\u0119 przyrz\u0105dza\u0107 zup\u0119 og\u00f3rkow\u0105. To prawdziwie polskie zestawienie zup, kt\u00f3rych nie powstydzi\u0142aby si\u0119 niejedna gospoda. Na drugie danie najch\u0119tniej wybra\u0142aby \u017ceberka, a na deser \u2013 szarlotk\u0119.<\/p>\n<p data-start=\"353\" data-end=\"522\">\u2013 Wiem, \u017ce to takie klasyczne i uniwersalne ciasto \u2013 wyja\u015bnia. \u2013 Ale uwa\u017cam, \u017ce polska szarlotka jest wspania\u0142a. Polskie jab\u0142ka s\u0105 inne. Naprawd\u0119 \u2013 dodaje z u\u015bmiechem.<\/p>\n<p data-start=\"524\" data-end=\"898\">Te drobne, \u201elifestylowe\u201d elementy pokazuj\u0105 co\u015b wa\u017cnego: adaptacja to nie tylko praca i formalno\u015bci. To tak\u017ce oswajanie codzienno\u015bci. Co zje\u015b\u0107? Co ugotowa\u0107, szczeg\u00f3lnie je\u015bli oka\u017ce si\u0119, \u017ce w nowym kraju nie ma dost\u0119pu do ulubionych sk\u0142adnik\u00f3w? Mo\u017cna eksperymentowa\u0107 i pr\u00f3bowa\u0107 je zast\u0105pi\u0107, a mo\u017cna, jak Retno, spr\u00f3bowa\u0107 pokocha\u0107 lokaln\u0105 kuchni\u0119. Ka\u017cdy wybiera w\u0142asn\u0105 drog\u0119.<\/p>\n<p data-start=\"900\" data-end=\"938\">Zwraca uwag\u0119 na jeszcze jeden detal:<\/p>\n<p data-start=\"940\" data-end=\"1195\">\u2013 U was bardzo cz\u0119sto m\u0119\u017cczy\u017ani gotuj\u0105, chwal\u0105 si\u0119 tym i s\u0105 dumni z tego, co potrafi\u0105 przygotowa\u0107 \u2013 zauwa\u017ca. \u2013 W Indonezji gotuj\u0105cy m\u0119\u017cczyzna to raczej kucharz zawodowy, kt\u00f3ry uko\u0144czy\u0142 szko\u0142\u0119 lub kurs. W domu zdecydowanie gotowaniem zajmuj\u0105 si\u0119 kobiety.<\/p>\n<h2 data-start=\"1197\" data-end=\"1236\">Starsza siostra jako model wsparcia<\/h2>\n<p data-start=\"1237\" data-end=\"1495\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft wp-image-5893 size-medium\" src=\"https:\/\/worksol.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Retno-z-Worksol-200x300.webp\" alt=\"\" width=\"200\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/worksol.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Retno-z-Worksol-200x300.webp 200w, https:\/\/worksol.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Retno-z-Worksol-683x1024.webp 683w, https:\/\/worksol.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Retno-z-Worksol-768x1152.webp 768w, https:\/\/worksol.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Retno-z-Worksol.webp 828w\" sizes=\"(max-width: 200px) 100vw, 200px\" \/>Retno pomaga\u0142a imigrantom ju\u017c od d\u0142u\u017cszego czasu, zanim zacz\u0119\u0142a prac\u0119 w Worksol. Mia\u0142a do\u015bwiadczenie i wiedzia\u0142a, czego mo\u017cna si\u0119 spodziewa\u0107 po osobach przyje\u017cd\u017caj\u0105cych do Polski. Sama przesz\u0142a proces adaptacji i wiedzia\u0142a, na co szczeg\u00f3lnie zwraca\u0107 uwag\u0119.<\/p>\n<p data-start=\"1497\" data-end=\"2007\">\u2013 Wcze\u015bniej robi\u0142am to nieformalnie. Ludzie i tak do mnie dzwonili, pytali. Teraz robi\u0119 to oficjalnie i z pe\u0142nym zaanga\u017cowaniem. Czuj\u0119, \u017ce to jest moje miejsce \u2013 m\u00f3wi. \u2013 Nie chc\u0119 by\u0107 tylko osob\u0105, kt\u00f3ra powie pracownikowi, gdzie zamieszka i gdzie b\u0119dzie pracowa\u0142, a potem wr\u00f3ci do swoich spraw. Ca\u0142y czas pami\u0119tam, \u017ce oni zostawili na innym kontynencie swoje rodziny, wi\u0119c w jaki\u015b spos\u00f3b pr\u00f3buj\u0119 im je zast\u0105pi\u0107. Jako starsza siostra, nie jako urz\u0119dniczka czy informatorka, ale jako kto\u015b, kto stoi blisko nich.<\/p>\n<p data-start=\"2009\" data-end=\"2182\">S\u0142uchaj\u0105c Retno, ma si\u0119 wra\u017cenie, \u017ce nie stoi ani przed migrantami, ani ponad nimi. Idzie dok\u0142adnie obok \u2013 jak starsza siostra, kt\u00f3ra zna drog\u0119 i potrafi j\u0105 wskaza\u0107 innym.<\/p>\n<p data-start=\"2184\" data-end=\"2380\">Jej historia nie jest klasyczn\u0105 opowie\u015bci\u0105 o migracji. To raczej historia o odpowiedzialno\u015bci i o roli, jak\u0105 mog\u0105 \u2013 i powinny \u2013 pe\u0142ni\u0107 organizacje oraz osoby wspieraj\u0105ce pracownik\u00f3w z zagranicy.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\" data-start=\"2184\" data-end=\"2380\"><strong>Czytaj te\u017c:\u00a0<a href=\"https:\/\/worksol.pl\/blog\/jak-nie-polak-to-kto-ktore-narodowosci-najczesciej-wybieraja-polskie-firmy-jako-pracodawce\/\">Jak nie Polak, to kto? Kt\u00f3re narodowo\u015bci najcz\u0119\u015bciej wybieraj\u0105 polskie firmy jako pracodawc\u0119?<\/a><\/strong><\/p>\n<p data-start=\"2382\" data-end=\"2578\">Z perspektywy HR \u0142atwo zauwa\u017cy\u0107, \u017ce w\u0142a\u015bnie takie podej\u015bcie \u2013 oparte na empatii, wiedzy kulturowej i realnym wsparciu \u2013 buduje lojalno\u015b\u0107, stabilno\u015b\u0107 zespo\u0142\u00f3w oraz pozytywny wizerunek pracodawcy.<\/p>\n<p data-start=\"2382\" data-end=\"2578\"><em>Rozmow\u0119 przeprowadzi\u0142 Micha\u0142 Woyczy\u0144ski<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Pozna\u0142em Retno jako osob\u0119 spokojn\u0105, uwa\u017cn\u0105 i niezwykle konkretn\u0105. Historia, kt\u00f3r\u0105 opowiada, nie jest ckliwym obrazem prywatnych wybor\u00f3w, lecz szczer\u0105 refleksj\u0105 nad drog\u0105 zawodow\u0105, do\u015bwiadczeniem migracyjnym i odpowiedzialno\u015bci\u0105 wobec innych. To w\u0142a\u015bnie ta perspektywa sprawia, \u017ce jej do\u015bwiadczenie jest wyj\u0105tkowo warto\u015bciowe z punktu widzenia HR \u2013 a jednocze\u015bnie bardzo ludzkie. Droga do Polski: migracja bez [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":5892,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[332,320],"tags":[],"class_list":["post-5887","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualne","category-pracownicy-z-azji"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.7 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Retno: Dla migrant\u00f3w chc\u0119 by\u0107 jak starsza siostra - Blog HR | Worksol Group<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/worksol.pl\/blog\/retno-dla-migrantow-chce-byc-jak-starsza-siostra\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Retno: Dla migrant\u00f3w chc\u0119 by\u0107 jak starsza siostra - Blog HR | Worksol Group\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Pozna\u0142em Retno jako osob\u0119 spokojn\u0105, uwa\u017cn\u0105 i niezwykle konkretn\u0105. Historia, kt\u00f3r\u0105 opowiada, nie jest ckliwym obrazem prywatnych wybor\u00f3w, lecz szczer\u0105 refleksj\u0105 nad drog\u0105 zawodow\u0105, do\u015bwiadczeniem migracyjnym i odpowiedzialno\u015bci\u0105 wobec innych. To w\u0142a\u015bnie ta perspektywa sprawia, \u017ce jej do\u015bwiadczenie jest wyj\u0105tkowo warto\u015bciowe z punktu widzenia HR \u2013 a jednocze\u015bnie bardzo ludzkie. Droga do Polski: migracja bez [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/worksol.pl\/blog\/retno-dla-migrantow-chce-byc-jak-starsza-siostra\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Blog HR | Worksol Group\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-02-12T15:04:45+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-02-17T16:41:51+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/worksol.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Retno-z-Worksol-Group.webp\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1000\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1333\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/webp\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Micha\u0142 Woyczy\u0144ski\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Micha\u0142 Woyczy\u0144ski\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"9 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/worksol.pl\/blog\/retno-dla-migrantow-chce-byc-jak-starsza-siostra\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/worksol.pl\/blog\/retno-dla-migrantow-chce-byc-jak-starsza-siostra\/\"},\"author\":{\"name\":\"Micha\u0142 Woyczy\u0144ski\",\"@id\":\"https:\/\/worksol.pl\/blog\/#\/schema\/person\/f75d79314fbbffd2cbb06465fd324501\"},\"headline\":\"Retno: Dla migrant\u00f3w chc\u0119 by\u0107 jak starsza siostra\",\"datePublished\":\"2026-02-12T15:04:45+00:00\",\"dateModified\":\"2026-02-17T16:41:51+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/worksol.pl\/blog\/retno-dla-migrantow-chce-byc-jak-starsza-siostra\/\"},\"wordCount\":1538,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/worksol.pl\/blog\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/worksol.pl\/blog\/retno-dla-migrantow-chce-byc-jak-starsza-siostra\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/worksol.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Retno-z-Worksol-Group.webp\",\"articleSection\":[\"Aktualne\",\"Pracownicy z Azji\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/worksol.pl\/blog\/retno-dla-migrantow-chce-byc-jak-starsza-siostra\/\",\"url\":\"https:\/\/worksol.pl\/blog\/retno-dla-migrantow-chce-byc-jak-starsza-siostra\/\",\"name\":\"Retno: Dla migrant\u00f3w chc\u0119 by\u0107 jak starsza siostra - Blog HR | Worksol Group\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/worksol.pl\/blog\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/worksol.pl\/blog\/retno-dla-migrantow-chce-byc-jak-starsza-siostra\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/worksol.pl\/blog\/retno-dla-migrantow-chce-byc-jak-starsza-siostra\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/worksol.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Retno-z-Worksol-Group.webp\",\"datePublished\":\"2026-02-12T15:04:45+00:00\",\"dateModified\":\"2026-02-17T16:41:51+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/worksol.pl\/blog\/retno-dla-migrantow-chce-byc-jak-starsza-siostra\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/worksol.pl\/blog\/retno-dla-migrantow-chce-byc-jak-starsza-siostra\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/worksol.pl\/blog\/retno-dla-migrantow-chce-byc-jak-starsza-siostra\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/worksol.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Retno-z-Worksol-Group.webp\",\"contentUrl\":\"https:\/\/worksol.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Retno-z-Worksol-Group.webp\",\"width\":1000,\"height\":1333,\"caption\":\"Retno: Dla migrant\u00f3w chc\u0119 by\u0107 jak starsza siostra\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/worksol.pl\/blog\/retno-dla-migrantow-chce-byc-jak-starsza-siostra\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/worksol.pl\/blog\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Retno: Dla migrant\u00f3w chc\u0119 by\u0107 jak starsza siostra\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/worksol.pl\/blog\/#website\",\"url\":\"https:\/\/worksol.pl\/blog\/\",\"name\":\"Blog HR | Worksol Group\",\"description\":\"Blog HR od ekspert\u00f3w Worksol Group\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/worksol.pl\/blog\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/worksol.pl\/blog\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/worksol.pl\/blog\/#organization\",\"name\":\"Blog HR | Worksol Group\",\"url\":\"https:\/\/worksol.pl\/blog\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/worksol.pl\/blog\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/worksol.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Logo_HR_Blog_by_Worksol_Group.jpeg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/worksol.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Logo_HR_Blog_by_Worksol_Group.jpeg\",\"width\":1376,\"height\":768,\"caption\":\"Blog HR | Worksol Group\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/worksol.pl\/blog\/#\/schema\/logo\/image\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/worksol.pl\/blog\/#\/schema\/person\/f75d79314fbbffd2cbb06465fd324501\",\"name\":\"Micha\u0142 Woyczy\u0144ski\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/worksol.pl\/blog\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/c69124deca510d69a45e7db1d34ddc0c9060bd047564912e4d9111fe264899ea?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/c69124deca510d69a45e7db1d34ddc0c9060bd047564912e4d9111fe264899ea?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Micha\u0142 Woyczy\u0144ski\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.linkedin.com\/in\/mwoyczynski\/\"],\"url\":\"https:\/\/worksol.pl\/blog\/author\/mvoyczynskiworksol-pl\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Retno: Dla migrant\u00f3w chc\u0119 by\u0107 jak starsza siostra - Blog HR | Worksol Group","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/worksol.pl\/blog\/retno-dla-migrantow-chce-byc-jak-starsza-siostra\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Retno: Dla migrant\u00f3w chc\u0119 by\u0107 jak starsza siostra - Blog HR | Worksol Group","og_description":"Pozna\u0142em Retno jako osob\u0119 spokojn\u0105, uwa\u017cn\u0105 i niezwykle konkretn\u0105. Historia, kt\u00f3r\u0105 opowiada, nie jest ckliwym obrazem prywatnych wybor\u00f3w, lecz szczer\u0105 refleksj\u0105 nad drog\u0105 zawodow\u0105, do\u015bwiadczeniem migracyjnym i odpowiedzialno\u015bci\u0105 wobec innych. To w\u0142a\u015bnie ta perspektywa sprawia, \u017ce jej do\u015bwiadczenie jest wyj\u0105tkowo warto\u015bciowe z punktu widzenia HR \u2013 a jednocze\u015bnie bardzo ludzkie. Droga do Polski: migracja bez [&hellip;]","og_url":"https:\/\/worksol.pl\/blog\/retno-dla-migrantow-chce-byc-jak-starsza-siostra\/","og_site_name":"Blog HR | Worksol Group","article_published_time":"2026-02-12T15:04:45+00:00","article_modified_time":"2026-02-17T16:41:51+00:00","og_image":[{"width":1000,"height":1333,"url":"https:\/\/worksol.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Retno-z-Worksol-Group.webp","type":"image\/webp"}],"author":"Micha\u0142 Woyczy\u0144ski","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Micha\u0142 Woyczy\u0144ski","Szacowany czas czytania":"9 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/worksol.pl\/blog\/retno-dla-migrantow-chce-byc-jak-starsza-siostra\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/worksol.pl\/blog\/retno-dla-migrantow-chce-byc-jak-starsza-siostra\/"},"author":{"name":"Micha\u0142 Woyczy\u0144ski","@id":"https:\/\/worksol.pl\/blog\/#\/schema\/person\/f75d79314fbbffd2cbb06465fd324501"},"headline":"Retno: Dla migrant\u00f3w chc\u0119 by\u0107 jak starsza siostra","datePublished":"2026-02-12T15:04:45+00:00","dateModified":"2026-02-17T16:41:51+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/worksol.pl\/blog\/retno-dla-migrantow-chce-byc-jak-starsza-siostra\/"},"wordCount":1538,"publisher":{"@id":"https:\/\/worksol.pl\/blog\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/worksol.pl\/blog\/retno-dla-migrantow-chce-byc-jak-starsza-siostra\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/worksol.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Retno-z-Worksol-Group.webp","articleSection":["Aktualne","Pracownicy z Azji"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/worksol.pl\/blog\/retno-dla-migrantow-chce-byc-jak-starsza-siostra\/","url":"https:\/\/worksol.pl\/blog\/retno-dla-migrantow-chce-byc-jak-starsza-siostra\/","name":"Retno: Dla migrant\u00f3w chc\u0119 by\u0107 jak starsza siostra - Blog HR | Worksol Group","isPartOf":{"@id":"https:\/\/worksol.pl\/blog\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/worksol.pl\/blog\/retno-dla-migrantow-chce-byc-jak-starsza-siostra\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/worksol.pl\/blog\/retno-dla-migrantow-chce-byc-jak-starsza-siostra\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/worksol.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Retno-z-Worksol-Group.webp","datePublished":"2026-02-12T15:04:45+00:00","dateModified":"2026-02-17T16:41:51+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/worksol.pl\/blog\/retno-dla-migrantow-chce-byc-jak-starsza-siostra\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/worksol.pl\/blog\/retno-dla-migrantow-chce-byc-jak-starsza-siostra\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/worksol.pl\/blog\/retno-dla-migrantow-chce-byc-jak-starsza-siostra\/#primaryimage","url":"https:\/\/worksol.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Retno-z-Worksol-Group.webp","contentUrl":"https:\/\/worksol.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Retno-z-Worksol-Group.webp","width":1000,"height":1333,"caption":"Retno: Dla migrant\u00f3w chc\u0119 by\u0107 jak starsza siostra"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/worksol.pl\/blog\/retno-dla-migrantow-chce-byc-jak-starsza-siostra\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/worksol.pl\/blog\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Retno: Dla migrant\u00f3w chc\u0119 by\u0107 jak starsza siostra"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/worksol.pl\/blog\/#website","url":"https:\/\/worksol.pl\/blog\/","name":"Blog HR | Worksol Group","description":"Blog HR od ekspert\u00f3w Worksol Group","publisher":{"@id":"https:\/\/worksol.pl\/blog\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/worksol.pl\/blog\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/worksol.pl\/blog\/#organization","name":"Blog HR | Worksol Group","url":"https:\/\/worksol.pl\/blog\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/worksol.pl\/blog\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/worksol.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Logo_HR_Blog_by_Worksol_Group.jpeg","contentUrl":"https:\/\/worksol.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Logo_HR_Blog_by_Worksol_Group.jpeg","width":1376,"height":768,"caption":"Blog HR | Worksol Group"},"image":{"@id":"https:\/\/worksol.pl\/blog\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/worksol.pl\/blog\/#\/schema\/person\/f75d79314fbbffd2cbb06465fd324501","name":"Micha\u0142 Woyczy\u0144ski","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/worksol.pl\/blog\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/c69124deca510d69a45e7db1d34ddc0c9060bd047564912e4d9111fe264899ea?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/c69124deca510d69a45e7db1d34ddc0c9060bd047564912e4d9111fe264899ea?s=96&d=mm&r=g","caption":"Micha\u0142 Woyczy\u0144ski"},"sameAs":["https:\/\/www.linkedin.com\/in\/mwoyczynski\/"],"url":"https:\/\/worksol.pl\/blog\/author\/mvoyczynskiworksol-pl\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/worksol.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5887","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/worksol.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/worksol.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/worksol.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/worksol.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5887"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/worksol.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5887\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5963,"href":"https:\/\/worksol.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5887\/revisions\/5963"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/worksol.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5892"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/worksol.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5887"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/worksol.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5887"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/worksol.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5887"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}