Azja zamiast Wschodu? Nowa mapa pracowników sezonowych w polskim sadownictwie

Azja zamiast Wschodu? Nowa mapa pracowników sezonowych w polskim sadownictwie

27 maja 2026

Jeszcze kilka lat temu polskie sadownictwo i przetwórstwo spożywcze były niemal całkowicie uzależnione od pracowników z Ukrainy. Dla wielu gospodarstw i zakładów produkcyjnych stało się to wręcz naturalnym modelem funkcjonowania – sezon zbiorów oznaczał przyjazd tysięcy pracowników ze Wschodu, którzy wypełniali lukę kadrową przy zbiorach owoców, sortowaniu, pakowaniu czy przetwórstwie.

Dziś sytuacja zaczyna się jednak zmieniać. Coraz częściej w polskich gospodarstwach i zakładach pojawiają się pracownicy z Filipin, Indonezji, Nepalu, Indii czy państw Azji Centralnej. Jednocześnie udział pracowników z Ukrainy w części sektorów stopniowo maleje lub przestaje już rosnąć w takim tempie jak wcześniej.

Nie oznacza to całkowitego odwrotu od pracowników z Europy Wschodniej. Oznacza jednak, że polski rynek pracy sezonowej zaczyna przechodzić transformację, której skutki mogą być widoczne przez kolejne lata.

Sadownictwo od lat opiera się na pracy cudzoziemców

Polska należy do największych producentów owoców w Europie – szczególnie jabłek, malin, borówek czy wiśni. Wiele z tych upraw wymaga bardzo dużego udziału pracy ręcznej, zwłaszcza podczas zbiorów.

Jeszcze przed pandemią COVID-19 branża sadownicza alarmowała, że bez pracowników zagranicznych utrzymanie obecnej skali produkcji będzie bardzo trudne. Problem pogłębiały jednocześnie zmiany demograficzne i malejące zainteresowanie Polaków pracą sezonową.

Praca przy zbiorach jest wymagająca fizycznie, sezonowa i często wykonywana w trudnych warunkach pogodowych. Dla wielu polskich pracowników znacznie bardziej atrakcyjne stały się stabilniejsze zajęcia w logistyce, magazynach, handlu czy produkcji przemysłowej.

W efekcie rolnictwo zaczęło coraz mocniej opierać się na migracji zarobkowej.

Ukraińcy zdominowali rynek sezonowy

Przez wiele lat główną grupą pracowników sezonowych w polskim rolnictwie byli obywatele Ukrainy. Decydowały o tym przede wszystkim trzy czynniki:

  • bliskość geograficzna,
  • uproszczone procedury zatrudnienia,
  • relatywnie atrakcyjne wynagrodzenia względem rynku ukraińskiego.

Dane dotyczące zezwoleń na pracę i oświadczeń o powierzeniu pracy cudzoziemcom przez lata pokazywały dominację obywateli Ukrainy w sektorach takich jak rolnictwo, sadownictwo i przetwórstwo spożywcze.

Dla wielu gospodarstw model funkcjonowania był prosty i powtarzalny – ci sami pracownicy wracali do Polski co sezon, często przyjeżdżając do tych samych pracodawców przez kilka kolejnych lat.

To dawało branży względną stabilność.

Pandemia pokazała skalę uzależnienia od migrantów

Momentem przełomowym okazał się okres pandemii COVID-19 i zamykania granic w 2020 roku.

Wiosną i latem wielu producentów owoców zaczęło alarmować, że ograniczenia w ruchu międzynarodowym mogą doprowadzić do problemów ze zbiorami. Pojawiały się obawy, że część plonów pozostanie na polach i w sadach z powodu braku pracowników.

Rząd wprowadzał wówczas specjalne rozwiązania umożliwiające przyjazd pracowników sezonowych mimo ograniczeń sanitarnych. Organizowano również procedury kwarantanny dla osób przyjeżdżających do pracy w rolnictwie.

Sam fakt, że temat dostępności pracowników sezonowych stał się problemem o znaczeniu ogólnokrajowym, pokazał skalę zależności polskiego rolnictwa od cudzoziemców.

Pandemia była jednocześnie pierwszym wyraźnym sygnałem ostrzegawczym dla branży. Wielu pracodawców zaczęło dostrzegać ryzyko związane z opieraniem całego modelu zatrudnienia niemal wyłącznie na jednym kierunku migracyjnym.

Wojna i zmiana struktury migracji

Kolejny przełom nastąpił po rosyjskiej agresji na Ukrainę w 2022 roku.

Choć miliony obywateli Ukrainy przyjechały do Polski, struktura migracji zaczęła się zmieniać. Duża część uchodźców wojennych podejmowała pracę w dużych miastach, usługach, handlu czy lekkiej produkcji, a niekoniecznie w rolnictwie sezonowym.

Jednocześnie część ukraińskich pracowników, którzy wcześniej regularnie przyjeżdżali do prac sezonowych, zaczęła wybierać inne kraje Europy Zachodniej lub bardziej stabilne formy zatrudnienia w Polsce.

Zmieniły się również oczekiwania płacowe. Wynagrodzenia oferowane przy prostych pracach sezonowych w Polsce coraz częściej przestają być konkurencyjne dla pracowników z Ukrainy, którzy mają już doświadczenie na rynku europejskim i możliwość wyboru lepiej płatnych ofert.

W praktyce oznacza to, że pracownicy z Ukrainy coraz częściej traktują pracę sezonową jako etap przejściowy, a nie docelowy model zatrudnienia.

Azja coraz bardziej widoczna

W tym samym czasie zaczęła rosnąć liczba pracowników z Azji obecnych na polskim rynku pracy.

Dotyczy to przede wszystkim obywateli:

  • Filipin,
  • Indonezji,
  • Nepalu,
  • Indii,
  • Bangladeszu,
  • Uzbekistanu i innych państw Azji Centralnej.

W statystykach zezwoleń na pracę w Polsce od kilku lat widać dynamiczny wzrost udziału obywateli państw azjatyckich. Najbardziej widoczne jest to w przemyśle, logistyce i produkcji, ale trend zaczyna obejmować również sektor rolno-spożywczy.

Nie oznacza to jeszcze, że pracownicy z Azji masowo zastępują Ukraińców przy zbiorach. W wielu regionach Europa Wschodnia nadal pozostaje dominującym źródłem pracowników sezonowych.

Widoczna jest jednak stopniowa dywersyfikacja kierunków rekrutacji.

Dlaczego branża zaczyna interesować się Azją?

Powodów jest kilka.

Po pierwsze, dla wielu pracowników z Azji wynagrodzenia oferowane w Polsce nadal pozostają atrakcyjne względem lokalnych realiów ekonomicznych. Dotyczy to szczególnie osób pochodzących z krajów o niższych średnich dochodach.

Po drugie, część pracowników azjatyckich jest postrzegana przez pracodawców jako bardziej zainteresowana dłuższym pobytem i stabilnym zatrudnieniem.

To istotne szczególnie dla przetwórstwa spożywczego, które często potrzebuje pracowników nie tylko na kilka tygodni zbiorów, ale również do pracy przez większą część roku – przy sortowaniu, pakowaniu czy produkcji.

Po trzecie, agencje zatrudnienia i pracodawcy zaczęli aktywnie rozwijać rekrutację w Azji po doświadczeniach pandemii i wojny w Ukrainie. Dla wielu firm była to forma ograniczania ryzyka związanego z zależnością od jednego rynku pracy.

Czy pracownicy z Azji chcą pracować sezonowo?

To właśnie tutaj pojawia się istotna różnica między pracownikami z Europy Wschodniej a migrantami z bardziej odległych kierunków.

W przypadku obywateli Ukrainy czy Białorusi praca sezonowa była często naturalnym modelem migracji – stosunkowo krótki wyjazd, szybki zarobek i powrót do kraju.

Migracja z Azji wygląda inaczej. Dla wielu pracowników przyjazd do Europy oznacza znacznie większy koszt organizacyjny i finansowy. Z tego powodu część kandydatów preferuje bardziej stabilne zatrudnienie, które zwiększa szanse na dłuższy pobyt i stabilizację dochodów.

Dlatego pracownicy z Azji częściej trafiają do zakładów produkcyjnych, magazynów czy przetwórstwa niż wyłącznie do krótkoterminowych prac przy zbiorach.

Nie oznacza to jednak, że sektor sezonowy nie będzie coraz bardziej korzystał z pracowników azjatyckich. Wręcz przeciwnie – wiele wskazuje na to, że ich udział będzie stopniowo rosnąć, szczególnie jeśli problemy kadrowe będą się pogłębiały.

Przetwórstwo potrzebuje stabilności

Szczególnie istotne jest to dla branży przetwórczej.

Zakłady przetwórstwa owocowo-warzywnego działają w modelu, w którym sezon zbiorów jest tylko jednym z elementów całego procesu produkcyjnego. Firmy potrzebują pracowników również poza szczytem sezonu – do magazynowania, pakowania, obsługi linii produkcyjnych czy logistyki.

Z perspektywy pracodawców bardziej stabilna kadra staje się więc coraz cenniejsza niż wyłącznie krótkoterminowi pracownicy sezonowi.

To jeden z powodów, dla których część firm zaczyna interesować się bardziej odległymi kierunkami migracyjnymi.

Czy Polska będzie coraz bardziej zależna od migrantów?

Wiele wskazuje na to, że tak.

Polska wieś się starzeje, a liczba osób gotowych do pracy fizycznej w rolnictwie maleje. Jednocześnie produkcja sadownicza i przetwórcza nadal wymaga dużej liczby pracowników.

Automatyzacja części procesów postępuje, ale wiele prac przy zbiorach owoców nadal trudno w pełni zmechanizować. Dotyczy to szczególnie owoców miękkich i upraw wymagających ostrożnego zbioru ręcznego.

To oznacza, że branża prawdopodobnie będzie coraz mocniej uzależniona od zagranicznej siły roboczej.

Pytanie nie brzmi już więc, czy polskie sadownictwo i przetwórstwo potrzebują cudzoziemców. Coraz częściej chodzi raczej o to, z jakich kierunków będą pochodzić pracownicy w kolejnych latach i czy Polska będzie w stanie skutecznie konkurować o nich z innymi państwami Europy.

Nowa mapa migracji zarobkowej

Zmiany widoczne w sadownictwie i przetwórstwie pokazują szerszy proces zachodzący na polskim rynku pracy.

Model oparty niemal wyłącznie na pracownikach z Ukrainy stopniowo przestaje być wystarczający. Polska zaczyna coraz bardziej przypominać kraje Europy Zachodniej, które od lat budują wielokierunkową migrację zarobkową opartą na pracownikach z różnych części świata.

Dla branży rolno-spożywczej może to oznaczać konieczność dostosowania się do nowej rzeczywistości – zarówno organizacyjnie, jak i kulturowo.

Jednocześnie doświadczenia pandemii COVID-19 oraz zmian po 2022 roku pokazały jedno bardzo wyraźnie: bez pracowników zagranicznych utrzymanie obecnej skali produkcji w polskim sadownictwie i przetwórstwie byłoby dziś niezwykle trudne.

Masz pytanie?